plat handgeweven tapijt uit iran
Een Perzisch tapijt is de benaming voor een met de hand gemaakt tapijt uit Perzië/Iran. Perzische tapijten worden gerekend tot de vroege toegepaste kunst. In de Bijbel wordt al gesproken over het gebruik van kleden voor de versiering van de tempel. Het oudst bekende geknoopte tapijt is de zogenaamde Pazyryk. Een Perzisch of oosters tapijt is een kleed dat met de hand is gemaakt (zie tapijtknopen), machinaal vervaardigde kleden behoren niet tot deze groep. Een “oosters” tapijt kan derhalve ook uit andere zuidelijk Aziatische landen komen, waaronder Afghanistan.
Perzische tapijten worden onderscheiden in:
- met de hand geweven stukken zonder pool, de zogenaamde kelims
- met de hand geweven en met de hand geknoopte stukken. Deze kleden hebben een pool die in het weefsel is geknoopt en die de bovenzijde van het kleed vormt.
plat handgeweven tapijt uit iran wikipedia
Bijna onopgemerkt verdwijnt het Perzische tapijt van de Europese markt. Het Perzisch tapijt is zeker in Nederland al jaren geen hot item, maar toch nog steeds goed voor een omzet van ongeveer 10 miljoen euro per jaar (2005). Een Perzisch tapijt komt uit Iran (of de andere genoemde landen) en is gemaakt in de stad of streek waarvan het de naam draagt. Bijvoorbeeld een Bijar-tapijt is gemaakt in een atelier in of in de buurt van de Iraanse stad Bijar. Veel tapijten komen tegenwoordig echter uit andere landen zoals India en Pakistan, het zijn kopieën van de originele Perzische tapijten.
De meeste tapijten die uit Iran naar de Europese markt komen worden wel in Iran gemaakt, maar niet langer in de plaats waar het tapijt naar is vernoemd. Een bezwaar is dat er op deze wijze geen ontwikkeling meer is. Door de tijd veranderen patronen en kleuren in elke plaats waar tapijten gemaakt worden. De productie van tapijten op gecentraliseerde locaties stopt deze eeuwenoude cultuur en plaatst de handgeknoopte tapijten op het peil van een machinaal geweven stuk.
plat handgeweven tapijt uit iran
Er zijn twee belangrijke redenen voor deze ontwikkeling:
- Door het huidige bewind worden nomaden gedwongen zich in steden of dorpen te vestigen (afname van 2.000.000 in 1966 naar 240.000 in 2006. Bron: Encarta®);
- door de verbeterde economie kunnen tapijtknopers en -knoopsters in andere beroepen meer verdienen.
De gevolgen zijn:
- De echte nomadentapijten zijn zo goed als verdwenen en ook in Iran niet meer te koop;
- de ateliertapijten zijn schaars en voor de Europese markt te duur.
Vooral in het oosten van Iran zijn nog goedkope arbeidskrachten te vinden en daar worden dan ook veel “goedkope” Perzische tapijten gemaakt.
De foto toont een zogenaamde Kazak, het patroon is onmiskenbaar Kazak (Kaukasus). Dit tapijt is gemaakt in Oost-Iran en is een impressie van een Kaukasische Kazak. Deze kopieën worden in een bepaalde ‘oplage’ van vrijwel identieke exemplaren gemaakt.