Balthasar Gerards (Frans: Balthasar Gérard) (Vuillafans, ca. 1557 – Delft, 14 juli 1584) was de moordenaar van prins Willem van Oranje.
Balthasar Gerards, eigenlijk Balthasar Gérard, werd geboren in Vuillafans bij Besançon in het Vrijgraafschap Bourgondië (tegenwoordig Franche-Comté); als zodanig was hij een onderdaan van het Spaanse Rijk van de net aangetreden Filips II van Spanje.[noot 1] De straat waar hij werd geboren heet tegenwoordig Rue Gérard. Balthasar was de jongste zoon van Jean Gérard en Barbe d’Emskerque, die 12 kinderen in totaal hadden: 5 zonen en 7 dochters. De ouders waren zeer Spaansgezind en gaven hun kinderen een strenge katholieke opvoeding. Vader Jean Gérard speelde in de kleine dorpsgemeenschap een vooraanstaande rol als grondbezitter en lagere rechter. Zijn functie wordt uit de bronnen niet helemaal duidelijk; meestal wordt hij ‘rechter en slotvoogd’ genoemd, soms echter ook ‘notaris’. Hij bezat echter geen kasteel, eerder een grote boerderij; de familie Gérard had met het nabijgelegen kasteel niets te maken.
hoe luidt de achternaam van de moordenaar van willem de zwijger?
Moeder Barbe d’Emskerque kwam uit een rijke handelaarsfamilie uit Besançon met Nederlandse wortels (‘d’Emskerque’ komt vermoedelijk van ‘van Heemskerke’). Het is niet helemaal duidelijk wie haar ouders waren, maar sommige historici vermoeden dat het Willem d’Emskerque d’Anvers en Marguerite Prévostet waren (van wie Barbe d’Emskerque in ieder geval familie was), die begin 15e eeuw zes kinderen kregen in Besançon. Van hun vijf zonen werden er twee priester, terwijl de drie andere verwikkeld raakten in rechtszaken waarin zij verdacht werden van ketterij en lutheranisme.
hoe luidt de achternaam van de moordenaar van willem de zwijger?
Twee verdachten gingen vrijuit, maar de derde werd na zijn overlijden veroordeeld; de familie wist met juridische actie echter eerherstel af te dwingen. Historici vermoeden dat deze tumultueuze familiegeschiedenis ertoe kan hebben bijgedragen dat de moeder van Balthasar Gerards een herhaling van wat er met haar broers dan wel andere familieleden was gebeurd wilde voorkomen door haar eigen kinderen streng katholiek op te voeden. In Balthasars jeugdjaren braken in buurland Frankrijk de Hugenotenoorlogen uit en later brak ook in de Habsburgse Nederlanden de Tachtigjarige Oorlog uit, waarbij Willem van Oranje uiteindelijk de de facto leider van de opstand tegen de Spaanse koning werd (en volgens sommigen ook leider van de protestantse zaak tegen de Katholieke Kerk, al was Oranjes religieuze positie te complex om hem in zomaar in het protestantse kamp te plaatsen). Het feit dat koning en Kerk de protestanten afschilderden als ‘ketters’ die de dood verdienden, zal vermoedelijk diepe indruk op hem hebben gemaakt;[8] dat daarbij vele publieke executies van en moordaanslagen op vermeende ketters werden gepleegd op bevel van of met goedkeuring van koning en Kerk eveneens.